نکات مهم جهت ترجمه تخصصی پزشکی

نکات مهم جهت ترجمه تخصصی پزشکی
  • 17:43 1398/06/17

این ترجمه تخصصی پزشکی که برایم انجام داده اند قابل قبول نیست. جمله ای که بارها شنیده ایم. بسیاری از مترجمین که متون معمولی را ترجمه می کنند، هرچند تجربه و توانایی خوبی درعلم زبان وقواعد آن دارند اما به دلیل آشنا نبودن به علم پزشکی نمی توانند ترجمه تخصصی پزشکی خوبی ارائه بدهند. از طرفی متخصصین پزشکی اندکی وجود دارند که دانش زبان خوبی داشته باشند برای همین این مشکل وجود دارد. در ادامه به راه حل‌هایی برای حل این مشکل می‌پردازیم.


ترجمه تخصصی یا عادی

ترجمه عادی برای ترجمه همه متون است. مترجم با دانش عمومی خود می‌تواند این کار را انجام دهد و فقط تسلط بر قواعد زبانی است که مهم است. اما ترجمه تخصصی به عرصه‌ی خاصی از علوم مثل حقوق، تکنولوژی یا پزشکی می پردازد که علاوه بر قواعد زبانی نیازمند تسلط کافی در یک یا دو عرصه علمی است.


باور اشتباه درباره ترجمه تخصصی

این باور وجود دارد که برای ترجمه تخصصی پزشکی باید فرد مثلاً پزشک باشد یا تحصیل‌کرده‌ی پزشکی باشد تا بتواند ترجمه تخصصی پزشکی قابل قبولی ارائه دهد. در صورتی این باور اشتباه است. کسانی که هم پزشک باشند هم تسلط بر ترجمه روان و سلیس داشته باشند کم هستند. با جایگزینی ساده کلمات زبان مبدأ به زبان مقصد نمیتوان به ترجمه روان، سلیس و قابل قبول دست یافت. در عوض، افرادی که تجربه کافی و تسلط عالی بر فن ترجمه دارند و در عین حال، تمرکز خود را روی یک عرصه از علم، مثلاً پزشکی قرار داده اند بهتر از عهده این کار بر می آیند. این افراد سالها روی این زمینه علمی کار کرده اند با کلمات و مفاهیم آن آشنایی پیدا کرده اند.


لزوم آگاهی و معلومات زیاد در ترجمه تخصصی پزشکی

Specialized-Medical-Translation

همانطور که گفته شد فرد مترجم باید سالها تمرکز خود را در حوزه معینی مثل پزشکی قرار داده باشد. به این صورت می‌توان او را فردی کارشناس در ترجمه تخصصی پزشکی دانست. هر چه در موضوع خاصی تسلط و معلومات بیشتری داشته باشیم، بهتر می توانیم ترجمه خوبی ارائه بدهیم. ترجمه خوب به معنی جایگزینی کلمات از یک زبان به زبان دیگر نیست. بلکه مترجم باید کاملاً به رشته مورد نظر، و حتی موضوع مورد نظر تسلط داشته باشد. در مواجهه با هر کار جدیدی، مترجم باید اطلاعات زیادی در باره آن موضوع چه در زبان مبدأ و چه زبان مقصد کسب کند. این کار باعث دو اتفاق خوب میشود:

  • مترجم با داشتن تسلط بهتر می تواند ترجمه بهتری ارائه دهد.
  • با کلمات و اصطلاحات و ترکیبات لغوی زبان مبدا و مقصد آشنا می‌شود.

یکی از نکاتی که در ترجمه تخصصی پزشکی بسیار مهم است همین ترکیبات و اصطلاحات است. معمولاً دو یا سه کلمه با هم همراه شده و ترکیباتی را می‌سازد. عجیب این است که ترجمه تحت اللفظی از یک زبان به زبان دیگر هیچ همخوانی‌ای با هم ندارند. مثلاً ما عبارت Magnetic resonance imaging را اگر تحت اللفظی ترجمه کنیم می شود تصویربرداری تشدید مغناطیسی. در حالی که این ترجمه اشتباه است. درست آن «تصویرسازی تشدید مغناطیسی» است.
مطالعه از هر دو منبع میتواند این مشکل را حل کند. ولی گاهی مترجم اطلاعات زیادی هم از موضوع مورد نظر دارد ولی همیشه با ترکیبات روبرو می شود که مدیریت ترجمه آنها خود یک چالش است.
در ادامه با هم نگاهی می‌کنیم که چگونه میتوانیم این مانع را رفع کنیم.


راه حل مشکل اصطلاحات و ترکیبات تخصصی

همانطور که قبلاً گفتیم، مترجم تخصصی مدتها است که کار ترجمه در حوزه مشخصی را انجام می دهد. او تسلط خوبی در اصطلاحات و عبارات فنی و تخصصی رشته خودش دارد. ولی شما بقراط یا جالینوس هم که باشید همیشه اصطلاحات جدیدی پیش روی شما قرار می‌گیرد. علم پزشکی اقیانوسی وسیع است. تبحر و مهارت در رویارویی با عبارات جدید شما را به هدف خود می‌رساند. ما اینجا روشی به شما ارائه میدهیم تا بتوانید ترجمه تخصصی پزشکی خوبی داشته باشید و این کار را با ذکر مثال انجام می‌دهیم. هرچه باشد تمرین و دست به کار شدن از صحبت کردن بهتر است.
فرض کنید که ما در مسیر ترجمه خود با این عبارت Magnetic resonance imaging  مواجه شویم. اینجا دو روش برای پیدا کردن معادل فارسی مناسب آن معرفی می‌شود.

  • پیدا کردن معنی عبارت توسط کوتیشن (علامت " ")
  • پیدا کردن از دایرة المعارفهای آنلاین مثل ویکیپدیا

در ادامه به توضیح این دو روش می پردازیم.


پیدا کردن معادل مناسب فارسی برای یک عبارت تخصصی پزشکی توسط کوتیشن

Specialized-Medical-Translation-3

برای این که یک عبارت چند کلمه‌ای در موقع سرچ کردن چند تکه نشود و با هم جستجو شود از علامت " "، یا کوتیشن استفاده می‌شود. ترکیب مورد نظر را در داخل کوتیشن قرار می‌دهیم و به صورت “Magnetic resonance imaging”  می‌نویسیم و جستجو می‌کنیم. می بینید که همه جا این سه لغت با هم آمده‌اند. حالا در کنار این عبارت، به فارسی یکی از کلماتی که معنی آن را میدانید و مطمئن هستید که انتخاب خوبی هست را بنویسید. مثلاً در این عبارتMagnetic  به معنی مغناطیسی را انتخاب می‌کنیم و معادل فارسی آن را کنار عبارت می نویسیم. معادلهایی که دیگر فارسی‌زبانان برای این عبارت در نظر گرفته اند ظاهر می شود. در مورد این عبارت می‌بینیم که معنی تصویرسازی تشدید مغناطیسی ظاهر میشود.
همانطور که میبینید، کلمه imaging را تصویرسازی در نظر گرفته اند. حال آنکه اگر می خواستیم تحت اللفظی و کلمه به کلمه ترجمه کنیم معمولاً معنی این کلمه را تصویربرداری می‌نویسند که برای این عبارت تخصصی درست نیست. بنا بر این همیشه باید مواظب باشیم که چه عباراتی مصطلح و رایج است.


پیدا کردن معادل مناسب فارسی از طریق دایرةالمعارف آنلاین

ویکیپدیا یک دایرةالمعارف یا دانشنامه است که توسط همکاری جمعی همه مردم جهان نوشته شده است. بعضیها می گویند که به همین دلیل اعتبار علمی ندارد. این سایت برای کسب معلومات بسیار خوب است ولی قابل استناد به عنوان یک منبع علمی نیست. با این وجود، خصوصیاتی دارد که میتوان در ترجمه تخصصی از آن کمک گرفت. مثلاً همانطور که دیده اید، هر کلمه یا ترکیب به زبانهای دیگر هم توضیح داده شده است. می توانیم از همین خصوصیت در کار ترجمه تخصصی پزشکی نیز کمک بگیریم.
فرض کنید میخواهیم معادل همین عبارت Magnetic resonance imaging را به فارسی پیدا کنیم. به سادگی آن را سرچ می کنیم و می‌گردیم ببینیم آیا در ویکیپدیا مقاله ای برای آن هست. اگر باشد در همان اوایل صفحه سرچ ظاهر می شود. مقاله را باز می‌کنیم. در کنار صفحه به زبانهای زیادی برای این مفهوم مقاله ساخته اند. در صورت وجود زبان فارسی آن را باز می‌کنیم به سادگی از عبارت مورد نظر استفاده می کنیم.
این نوع سایتها مثل ویکیپدیا می‌توانند از نظرهای دیگری هم مفید باشند. می توانیم موضوع اصلی ترجمه خود را در همین سایت جستجو کنیم. به این صورت می توانیم دانش خود را درباره آن موضوع به زبان انگلیسی افزایش دهیم. همین طور معلومات خود را به زبان فارسی درباره آن افزایش دهیم. میتوانیم از مفاهیم و لینکهای مرتبط که در آن مقاله هست هم استفاده کنیم. مثلاً در همین صفحه Magnetic resonance imaging  لغاتی مربوط به این موضوع هست. می‌توان عبارت Schwann cell را دید. می توانیم درباره آن معلوماتی به دست آوریم. همینطور با مطالعه مقاله فارسی این سایت می توانیم معادل فارسی آن را ببینیم و بازهم معلوماتی کسب کنیم.
روشن است که برای ترجمه فارسی به انگلیسی هم همین روشهای استفاده از کوتیشن یا استفاده از دایرة المعارف قابل استفاده است.


سخن پایانی:

از بحثهایی که داشتیم نتیجه می‌گیریم، ترجمه تخصصی پزشکی نیازمند هم دانش ترجمه ای بسیار بالا و نیز تسلط خوب به مفاهیم علم پزشکی به طور کل، و تسلط به موضوع مورد ترجمه به طور خاص است. دانش ترجمه ای خوب و تسلط به مفاهیم پزشکی زمان زیادی می‌برد و مترجم باید سالها در این مسائل کسب تجربه کند تا از عهده کار خود به خوبی بر بیاید. با این وجود در مطالب فوق روشهایی ذکر شد که مترجم می تواند کار خود را بهتر انجام دهد. اگر مترجم هستید و می‌خواهید پای به عرصه ترجمه تخصصی پزشکی بگذارید، با رعایت این اطلاعات می‌توانید اولین قدمها را برای تجربه این چالش بردارید. اگر به دنبال مترجمی هستید که کارتان را انجام دهد، اکنون می دانید که مترجم چه خصوصیات و مهارتهایی را باید داشته باشد. به این صورت، نتیجه نهایی ترجمه تخصصی پزشکی قابل قبول خواهد بود.

 

مطالب مرتبط

آخرین مطالب

نکات مهم جهت ترجمه تخصصی پزشکی

نکات مهم جهت ترجمه تخصصی پزشکی

به دلیل فقدان مترجمینی که دانش پزشکی کافی داشته باشند، ترجمه تخصصی پزشکی که نتیجه قابل قبولی داشته باشد به امری نادر تبدیل شده است. با خواندن این مقاله میتوانید این مشکل را حل کنید.

مطالعه بیشتر ...
ترجمه تخصصی متون و لزوم خوانش و درک خوانندگان و نیز شناخت مخاطب

ترجمه تخصصی متون و لزوم خوانش و درک خوانندگان و نیز شناخت مخاطب

ترجمه متون و بررسی درکِ خوانندگان و نیز درک شباهت ها و تفاوت ها برای خوانندگان و همچنین درک فعال و غیر فعال برای خوانندگان و اینکه ترجمه تخصصی متون برای چه کسی انجام می شود؟ و در آخر نظریه های ترجمه و کاربرد آنها در ترجمه متون

مطالعه بیشتر ...
ترجمه خوب را چگونه بشناسیم؟

ترجمه خوب را چگونه بشناسیم؟

مزه سیب زمینی با خوردن آن مشخص می شود و درستی ترجمه با خواندن آن.از عوامل مهم در شناخت یک ترجمه خوب، خوانائی ترجمه است، به این معنا که وقتی ترجمه با صدای بلند خوانده می شود تا چه حد زیبا و خوب است.

مطالعه بیشتر ...
ترجمه تخصصی برای کودکان

ترجمه تخصصی برای کودکان

مشکلات و مسائل موجود در ترجمه تخصصی فقط به خود متن مبدا مربوط نمی شود، بلکه به مفهوم و اهمیت متن ترجمه شده برای خوانندگان آن زبان نیز بستگی دارد. خوانندگانی که بخشی از یک فرهنگ خاص بوده اند، یا با مجموعه ای مشترک از دانش و ادراکِ حاصل شده از آن زبان یکی از گروه های آن فرهنگ هستند.

مطالعه بیشتر ...
بررسی فرهنگ و روانشناسی در ترجمه تخصصی

بررسی فرهنگ و روانشناسی در ترجمه تخصصی

ترجمه تخصصی علاوه بر نیاز به دانستن زبانی دیگر، به دانش در زمینه مورد ترجمه نیازمند است. در زیر مطالبی می خوانیم که برای ما بازگو می کند چرا رشته روانشناسی را با ترجمه مرتبط است هنگامی که برای کودکان می نویسیم و ترجمه می کنیم و یا تحقیقاتی در مورد کودکان و فرهنگشان انجام می دهیم نیاز است که کودک را در خودمان بیابیم (خاطرات کودکی خودمان ) و همینطور تصورمان از کودکی

مطالعه بیشتر ...
چرا دقت در ترجمه بسیار مهم است؟

چرا دقت در ترجمه بسیار مهم است؟

هنگامی که به سراغ خدمات ترجمه می رویم، در بسیاری موارد، چیزی مهم تر ازدقت کار مترجم نیست. یکی از دلایل اصلی این موضوع این است که وقتی شخص حقیقی یا حقوقی اقدام به استخدام مترجم یا سفارش ترجمه می کند، این کار را با اعتماد کامل به این موضوع انجام می دهند که نتیجه حاصله یک کپی ترجمه شده با دقت از اسناد اصلی خواهند بود. مشتری ترجمه برای مراجعه به دادگاه، مراجعه به پزشک یا بیمارستان خارجی، عقد قرارداد و امضای توافقنامه های تجاری، تاسیس شرکت و آغاز فعالیت تجاری جدید در کشورهای دیگر، به آن وابسته خواهد بود؛ در نتیجه هر اشتباه و بی دقتی در آن می تواند اثرات و نتایج فاجعه باری به دنبال داشته باشد و مترجم باید بر حساسیت کار خود واقف باشد.

مطالعه بیشتر ...
 چگونه یک مترجم خوب پیدا کنیم؟

چگونه یک مترجم خوب پیدا کنیم؟

بعضی افراد سعی می کنند خود را به جای مترجم جا بزنند اما درواقع نه تحصیلاتی در این زمینه دارند نه هرگز در ترجمه مهارتی کسب کرده اند. کاری که اینها می کنند استفاده از ترجمه خود کار نرم افزاری است تا مطالب شما را در کاسه ی زبان دیگری بریزند. متاسفانه یک ترجمه خودکار نرم افزاری جملاتی مغشوش و مغلوط از نظر گرامری و مفهومی به شما خواهد داد و هیچ تضمینی وجود ندارد که این قبیل متون حتی قابل درک باشند.

مطالعه بیشتر ...