گروه ترجمه تخصصی بترجم

ترجمه خوب را چگونه بشناسیم؟ (2)

         
                  گروه ترجمه تخصصی بترجم
 خوانائی ترجمه
از عوامل مهم در شناخت یک ترجمه خوب، خوانائی ترجمه است، به این معنا که وقتی ترجمه با صدای بلند خوانده می شود تا چه حد زیبا و خوب است.
تینا پورتینن[1] که خوانائی دو ترجمه فنلاندی جادوگر سرزمین اُز اثر فرانک بوم را مورد مطالعه قرار داده است، ملاحظه کرده است که میزان تحمل و پایداری در برابر عبارات غیر متجانس و بیگانه در ادبیات کودکان خیلی کمتر از کتابهایی است که برای افراد بزرگسال نوشته شده است، که این عامل مساله خوانایی را به یک موضوع اساسی و کلیدی در ترجمه برای کودکان تبدیل می کند. حتی اگر نسبت به معانی خوانائی هم شک داشته باشم، بدون توجه به خوانندگان متن من می پذیرم که پورتین مطمئناً هدف خاصی را دنبال کنند زمانی که قاطعانه اظهار می کند که بیگانگی و غیر متجانس بودن در ترجمه ادبی برای بزرگسالان به مراتب قابل انتظار تر ازترجمه چنین متونی برای کودکان است. با این حال ما باید در نظر داشته باشیم که موقعیت های ترجمه منحصر به فرد می باشند. کتب و نوشته ها، موقعیت ها، بچه ها و قوه تخیل آنها با یکدیگر فرق می کند بنابراین ما نمی توانیم به آسانی این را یک قانون و قاعده بی بازده بپنداریم. در پایان پورتین اشاره می کند که هیچ سطح ایده آلی از خوانایی در مورد کتب کودکان وجود ندارد که بر اساس آن نتایج آزمایش ها مورد مقایسه قرار بگیرند.
همین مشکل در مورد سازگاری و هم ارزی هم وجود دارد : هیچ مقیاس ساده ای برای موقعیت های متفاوت خواندن وجود ندارد و همچنین برای خوانندگان متفاوت. انسان غیر قابل پیش­بینی است.این حقیقت که یک کتاب ترجمه شده نیز دقیقاً بیشتر به دیگر آثار منتشر شده در زمان مقصد می باشد کاملاً نادیده گرفته شده است. خواننده متون ترجمه شده را همانند دیگرکتب می خواند. زمانی که کودک یک داستان رامی خواند علاقه ای به دانستن اینکه متنی که می خواند یک ترجمه است یا نه ندارد. او متن را ترجمه می کند، تعبیر می کند و معانی جدیدی به وجود می آورد.
اگر دیدگاهی تابعی نسبت به ترجمه داشته باشیم و کودکان را چیزی فراتر ازیک مخاطب بپنداریم، باید تجربیات، توانائی ها و انتظارات آنها را مورد توجه قرار دهیم. عملی کردن این مطلب بستگی به قوه تخیل کودک و هر آنچه که ما درباره کودکان عصر خود میدانیم دارد. به عبارت دیگر اگرکودکان ما عقل و متوجه باشند به اندازه زمانی که کودن و نادان باشند احتیاج به توضیح و تفسیر ندارند. از طرف دیگر کودکان در مقایسه با بزرگسالان مدت زمان کمتری را زندگی کرده اند و بنابر این دانش آنها نسبت به جهان به اندازه ی بزرگسالان نمی باشد. بنابراین به همین دلیل ما بر آن شده ایم تا بیشتر برای کودکان توضیح دهیم تا بزرگسالان. بدین ترتیب باید انتظارات و توقعات خوانندگان آینده خود را مورد توجه قرار دهیم که می توان آن را وظیفه شناسی و وفاداری هم نامید.
من اعتقاد دارم که خوانایی متن نه تنها به وسیله خود متن بلکه از طریق موقعیت تمام و کامل خواننده مشخص می شوند. مفهوم خوانایی متن حتی ممکن است فرد را دچار اشتباه کند همان گونه که گاهی به متون ساده و مشکل اشاره می کند، بدون توجه به شخصیت خواننده روسن بلت زمانی به این نوع خوانایی اشاره می کند که عنوان می کند که موضوع تفکر و تعمق زیبایی شناسی همان چیزی است که فرد از واکنش های خود نسبت به محرک های هنری آن را به وجود می آورد، خواه یک چیز مادی باشد مثل شکل و ظاهر و پیکره و یا مجموعه ای از نشانه های زبانی باشد. خواننده به شکل دهی واکنش های خود نسبت به متن می اندیشید که با تفکر و تامل غیرفعال بسیارمتفاوت است.
بسیاری از محققان بر اهمیت بلند خوانی و به شکل نمایش در آوردن یک متن تاکید دارند.آنها خاطر نشان می کنند که خواندن تنها به معنای درک صحیح نمی باشد بلکه حس کردن و زندگی کردن با متن نیز مورد نیاز می باشد. خواننده پیغام های تصویر و معنای لغاتی که می خوانند را با هم ترکیب می کند.
قدرت تخیل و یادگیری یک زبان در کنار یکدیگر قرار می گیرند. باسخن قادر به توصیف چیزهایی هستیم که تا به حال آنها را ندیده ایم. زمانی که به یک داستان افسانه ای گوش می کند، کودک داستان رابرای خود درونی کرده و آن را در ذهن خود نقش آفرینی می کند که یک فرایند سخت و طاقت فرسایی باشد. در این جا شخصی که با صدای بلند متن را می خواند ممکن است بتواند از طریق خواندن به شکلی مهیج و فصیح و احساسی به کودک کمک کند . زمانی که با صدای بلند می خوانیم خواننده باید از لحاظ حسی با متن ارتباط برقرار کرده و همچنین با موقعیت خواندن.
از آن جایی که صدای انسان یک وسیله قوی و بلند خوانی هم بسیار حائز اهمیت است، مترجم باید به هر طریق ممکن در لذت بلند خوانی داستان سهیم باشد. به عنوان مثال مترجم باید از نشانه گذاری ها استفاده کند تا بتواند متن را برای گوش و چشم موزون سازد. ممکن است حتی فرات پیش روم تا براین نکته تاکید کنم که مترجم، خصوصاً زمانی که برای کودکان کوچک و کم سن و سال ترجمه می کند، نباید براساس قئاعد گرامری نشانه گذاری کند، همان گونه که مادر زبان فنلاندی این کار را می کنیم، بلکه بر اساس وزن و آهنگی که خواننده می شنود و احساس می کند این کار انجام می شود.
وزن و آهنگ فاکتور مهمی است که مورد تاکید چندین محقق و مترجم در حوزه ترجمه بوده است. قبل ازشروع یک ترجمه واقعی، همان گونه که نویسنده رسمی کتب کودکان کورنی کوکوسکی در اثر خود به نام هنر عالی خاطر نشان می کند، یک مترجم باید به دقت وزن و آهنگ متن اصلی را مورد مطالعه و پژوهش قرار دهد، آن را با صدای بلند بخواند تا متوجه وزن و آهنگ آن زیر و بم بودن صدا و همچنین متوجه لحن داستان شود. چنین ایده ها و تفکراتی بسیار شبیه است به آن چه که کیدسی کوناس، شاعر کودکان به زبان فنلاندی در چندین موقعیت عنوان کرده است : خواننده باید آهنگ متن رابه زبان خود احساس کند. متن باید جاری و روان باشد، قابل سرودن و خواندن باشد این مساله بسیار حائزه اهمیت است زمانی که می خواهیم برای کودکان ترجمه کنیم.
احساسات انسان از طریق عناصر غیر زبانی هم قابل بیان می باشد مثل لحن، زمان، مکث، تکیه، آهنگ، طول زمان و همچنین از طریق نجوا یا آه کشیدن همان گونه که کاجا به آن اشاره می کند. پک اثر هنری (یعنی یک کتاب) حداقل به دو شکل می تواند وجود داشته باشد یکی شکل نوشتاری و دیگری شکل گفتاری می باشد. بلند خوانی به معنای تعبیر و باز آفرینی می باشد و شنونده و خواننده را به سوی تجربیات جدید فرا می خواند. همچنین اطلاعاتی را در اختیار آنها قرار می دهد وحس ادبی آنها را نیز افزایش می دهد.
علی سبزه ای
کارشناس ارشد ترجمه


[1] Tiina Puurtinen
مطالب مرتبط
ترجمه خوب را چگونه بشناسیم؟ (3)

ترجمه خوب را چگونه بشناسیم؟ (3)

12:12 1395/10/26

ترجمه تخصصی برای کودکان - بخش هفتم: خوانائی ترجمه (پایان)

ادامه مطلب
ترجمه خوب را چگونه بشناسیم؟

ترجمه خوب را چگونه بشناسیم؟

11:42 1395/10/26

ترجمه تخصصی برای کودکان - بخش پنجم

ادامه مطلب
ترجمه تخصصی برای کودکان - بخش اول

ترجمه تخصصی برای کودکان - بخش اول

07:38 1395/08/02

ترجمه در زمینه های تخصصی چگونه است؟ ترجمه برای کودکان چیست؟

ادامه مطلب
ترجمه تخصصی برای کودکان - بخش دوم

ترجمه تخصصی برای کودکان - بخش دوم

07:47 1395/08/02

ترجمه در زمینه های تخصصی چگونه است؟ ترجمه برای کودکان چیست؟

ادامه مطلب

خدمات

آخرین مطالب

تخفيف 20 درصدي به مناسبت اولين سالگرد فعاليت وب سايت بترجم

از تاريخ 9 مهر ماه تا 30 مهر ماه تخفيف 20 درصدي براي همه سفارشات با هر کيفيتي

14:11 1396/07/10
اولین سالگرد فعالیت وب سایت بترجم

یک سال قبل در تاریخ 9 مهرماه 95 فعالیت وب سایت بترجم شروع شد

14:04 1396/07/10
عضویت بترجم در انجمن عملی تجارت الکترونیک ایران

بترجم به عضویت حقوقی انجمن تجارت الکترونیک ایران درآمد

17:25 1396/04/16
کاهش هزینه ترجمه در همه تخصص ها و کیفیت ها

کاهش 10 درصدی هزینه های ترجمه در همه تخصص ها و کیفیت ها به نفع کاربران بترجم

17:01 1396/04/16
پیشاپیش عید فطر مبارک باد

عید واقعی آن روزی است که در آن معصیت خدا نکنیم

10:35 1396/04/04
ترجمه فارسی به انگلیسی

در این نوع ترجمه مترجم می بایست دقت لازم را مبذول دارد تا بتواند ترجمه کاملی ارائه داده و عمق مطلب را انتقال دهد.

18:13 1396/04/03
ترجمه تخصصی آنلاین اهمیت تغییر در ترجمه

اهمیت تغییر در ترجمه از کجا می آید ؟ قرض گرفتن در ترجمه به چه معنای میباشد. ؟

20:13 1396/03/31