گروه ترجمه تخصصی بترجم

تعامل و گفتگو بین متن و مفهوم آن در ترجمه (3)

         
                  گروه ترجمه تخصصی بترجم

گفتگو

تا اندازه ای، دنیای بیرون از طریق ارتباط سنجیده و عمیقی که با آن برقرار کنیم برایمان مشخص و محسوس می شود. بدین طریق ارتباط ما یک شیء و ساختارش را برایمان مشخص کرده نه از راه دیگری.

                                                                                     میخائیل باختین

 

همانطور که در بالا گفته شد، ایده های روسنبلات درباره ترجمه از جهات زیادی به تعاریفی که باختین از مفهوم مکالمه و گفت و گو ارائه داده نزدیک می باشد: ترجمه خوانش یک گفتگو می باشد که از یک متن و نویسنده ها خواننده ها و زمینه های متنی مختلف و متفاوت و همچنین از زمان حال و گذشته و آینده تشکیل شده است. یک لغت در یک مکالمه به وجود می آید و بدین طریق مفهومی را شیء می دهد.

هرچیزی در زندگی می تواند بخشی از یک جزء بزرگتر باشد همانطور که باختین می­گوید: یک تعامل پایدار بین معانی وجود دارد. تمامی این معانی یک استوار پنهانی در شایسته سازی یکدیگر دارند. لغاتهای من وتو در هر مباحثه و مکالمه ای به چشم می خورند. در هر ترجمه، خواننده به عنوان یک من با شخصیت تو متن روبرو می شود. باختین زمان، مکان، موقعیت و تفاوت بین خواننده ها و شنونده ها را در ترجمه لحاظ می­کند. ممکن است مکالمه به نوعی یک زمینه تعریف شود موقعیتی که بین متن و شخص، و دنیای اطراف آن که شامل فرهنگ و زمان و مکان است اتفاق بیافتد.

تماميِ لغات در مکالمه به وجود می آیند. در چنین مواقعی یک کلمه گفتگو زبان، فرهنگ وارد گفتگو شده است و یا در ارتباط با دیگر کلمه، بخت و یا زبان قرار گرفته است، ذاتاً یک امر ترغیبی است نه اجباری. مکالمه می تواند درونی یا بیرونی باشد. به گفته باختین مکالمه بین اشخاص اتفاق می افتد اما می تواند بین اشخاص و اشیاء هم اتفاق بیافتد به همراه در آمیخته شدن و درگیر شدن شخص شخصی وجود داردکه کلمات را می خواند و تصاویر را می بیند و شخصی دیگر نیز وجود دارد که آنها را به وجود آورده است. به عنوان مثال در خواندن گفت و گو ی میان خواننده و کتاب و همچنین نویسنده اتفاق می افتد. همانطور که من مشاهده می کنم مکالمه ممکن است در یک شخص هم اتفاق بیافتد به عنوان مثال وقتی مترجم اثری را برای کودکان ترجمه می کند، او نیز می نویسد، می خواند، و با شخصیت کنونی و گذشته خود مباحثه می کند همچنین او با مخاطب خویش، یعنی کودکی که می خواند و می شنود نیز بحث می کند.

ارتباط نزدیکی میان مکالمه و آنچه که باختین آن را نا­ مُتجانسی می­نامد وجود دارد. در هر زمان و مکان موجودی مجموعه ای از شرایط اجتماعی، تاریخی وجود دارد که این اطمینان را حاصل می کند که یک کلمه در آن مکان و زمان معنایی متفاوت با شرایط دیگر دارد. برای اینکه مکالمه متن و کلمه را از هم جدا کنیم کاری بس ساختگی و مصنوعی خواهد بود، چرا که اینها کلمات هستند. آنها همیشه در زمان و مکان واقع شده اند. همواره بین خود و کلمه های دیگر متولد شده اند. با جدایی از زمان و متنی که کلمه در آن وجود دارد، کلمه پوچ و بی معنی بوده و یا اینکه وجود ندارد. اما زمانی که در یک تعامل مکالمه ای با یک کلمه ی دیگر قرار می گیرد. دائماً معانی متفاوتی به خود می گیرد. بنابراین باختین زبان ها و متون را سیستم هایی زبانی در نظر نمی گیرد بلکه به جای آن از اصطلاح فراز باشناختی استفاده می کند. سبک شناسی نباید تنها بر پایه زبانشناسی باشد که کلمه را در یک سیستم زبانی و در یک متن برگرفته از تعامل گفت و گویی مورد مطالعه قرار نمی دهند.

هر متن و هر ترجمه ای برای خوانندگان آن در نظر گرفته شده اند و همچنین برای شنوندگان و هر شنونده و خواننده ای هم برای متن در نظر گرفته شده اند اگر چه اغلب به همانطور که قبلاً گفته شد خواننده همچون گیرنده و دریافت کننده غیر فعالی است که اجازه نه گفتن را ندارد در یک مکالمه خواننده فعال بوده و مسئول هر آن چه که می خواند و می فهمد و همچنین چگونه خواندن و فهمیدن می باشد. باختین اظهار می کند که گفت و گو تا حدی درونی و ذهنی و حتی اتفاقی می باشد. این به منظور اطمینان دادن به خواننده، حتی ممکن است مکالمه درونی یک کلمه از ابزار متن نیز مهم تر نشود همین مسئله درترجمه یک متن هم وجود دارد. اگر برهدف ترجمه تمرکز کنیم متن اصلی ناپدید خواهد شد وتفاسیر و تعبیرات جدید بر آن است تا خواننده را نسبت به درستی کار خود متقاعد کند.بنابراین کل ترجمه کاری منطقی و موفق می باشد.

همانطور که باختین استنتاج می کند یک دیالوگ و گفت و گو زمانی ضروری است که برای هر کلمه یک پاسخ وجود دارد و نمی تواند از تاثیر عمیق کلمه پاسخ فرار کند. ترجمه ها هم می توانند همچون کلماتی در نظر گرفته شوند که برای آنها یک پاسخ وجود دارد و یا یک متن جدید و خواننده جدید و نمی توانند از تاثیر ژرف و عمیق چنین کلمه پاسخی فرار کنند. ترجمه ها براساس تفاوتی که میان منابع اصلی آنها وجود دارد، همیشه هر آن چه که قدیمی است را با هر آن چه که جدید می باشد ترکیب می کنند. بنابراین یک مترجم برای موفق شدن و به نتیجه رسیدن باید کلمات و صفات نسبتاً بیگانه را به کلمات زبان خود تبدیل کند. در ترجمه لزوماً یک کلمه اهداف و احساسات مترجم را نیز در بر می گیرد.

باختین تاکید دارد که ما در یک ارتباط گفت وگویی با زبان خود قرار دادیم این ارتباط خصوصی و منحصربه فردی می باشد: یک اثر نوشته شده با یک اثر دوباره نوشته شده فرق می کند. در یک زبان و فرهنگ جدید با خوانندگان جدید یک کلمه زندگی و معنای جدیدی می یابد. فرد و زبانش دو جزء جدایی ناپذیر باختین عنوان می کند که: هر آنچه شاعر می بیند، می فهمد و فکر می کند از طریق زبان صورت می گیرد. بنابر این می توان زبان را هم به نوعی بخشی ضروری و اساسی یک موقعیت دانست.

اگر متن اصلی به شکل یک کلمه در فاصله های دوردست باقی بماند و اگر ارتباط نزدیکی با گذشته داشته باشد، این کلمه همان کلمه زمان پدران ما خواهد بود. اعتبار آن در گذشته تصدیق شده است. سخن و متنی است که در گذشته وجود داشته است. با این وجود سوالی باقی نخواهد ماند دررابطه با انتخاب متن اصلی از میان متنهایی که در مورد موقعیت یک نفر قرار دارند. متن اصلی از پیش داده شده است و مشخص شده می باشد و یک منبع موثق و صحیح می باشد. نباید آن را به کلمه ای از زبان خود تبدیل کنیم. با این کار در حقیقت ما مرتکب انجام کار حرام و ممنوع شده ایم. و به تعارف دیگر با این کار از متن و کلمه به شکلی بیهوده و عبث استفاده کرده ایم.

به عنوان یکی از خالقان متن، خواننده هم وظایفی را بر عهده دارد. به عنوان یک خواننده مترجم مسئول خواندن خود می باشد. نه تنها با احترام به خود بلکه با احترام به همه کسانی که در هر گفتگو و دیالوگی شرکت کرده اند. اینکه حقوق نویسنده متن اصلی و خوانندگان متن ترجمه شده - کودکان- با یکدیگر تضاد و تعارض ندارند از ارزش خاصی برخوردار نمی باشد. نویسنده متن اصلی زمانی فایده و سود خواهد کرد که کتبش به شیوه ای مکالمه ای و زنده ترجمه شوند به طوری که در فرهنگ زبان مقصد هم حضوری زنده داشته باشند. متون ترجمه شده با شکل اصلی خود فرق می کنند. همانطور که باختین اشاره می کند: به منظور درک نویسنده به بهترین شکل نه تنها باید او را به تصویر دیگری تبدیل کرد و نه اینکه فردی دیگر را به نسخه ای از او تبدیل کرد.

برای مشاهده قسمت های قبلی این متن به اینجا:  (1)و(2)  مراجعه کنید.

نویسنده: علی سبزه ای

کارشناس ارشد ترجمه

مطالب مرتبط
تعامل و گفتگو بین متن و مفهوم آن در ترجمه (2)

تعامل و گفتگو بین متن و مفهوم آن در ترجمه (2)

18:38 1395/09/24

تجربه و پیشینه مترجم در درک متن چه تاثیری می گذارد؟

ادامه مطلب
تعامل و گفتگو بین متن و مفهوم آن در ترجمه (1)

تعامل و گفتگو بین متن و مفهوم آن در ترجمه (1)

18:30 1395/09/24

تجربه و پیشینه مترجم در درک متن چه تاثیری می گذارد؟

ادامه مطلب
ترجمه تخصصی متون - بخش اول

ترجمه تخصصی متون - بخش اول

21:42 1395/09/19

در ترجمه یک متن یا حتی در درک هر متنی، معانی از کجا می آیند؟

ادامه مطلب
ترجمه تخصصی متون - بخش سوم

ترجمه تخصصی متون - بخش سوم

16:28 1395/09/24

در درک هر متنی، خصوصا در ترجمه، معانی از کجا می آیند؟

ادامه مطلب

خدمات

آخرین مطالب

تخفيف 20 درصدي به مناسبت اولين سالگرد فعاليت وب سايت بترجم

از تاريخ 9 مهر ماه تا 30 مهر ماه تخفيف 20 درصدي براي همه سفارشات با هر کيفيتي

14:11 1396/07/10
اولین سالگرد فعالیت وب سایت بترجم

یک سال قبل در تاریخ 9 مهرماه 95 فعالیت وب سایت بترجم شروع شد

14:04 1396/07/10
عضویت بترجم در انجمن عملی تجارت الکترونیک ایران

بترجم به عضویت حقوقی انجمن تجارت الکترونیک ایران درآمد

17:25 1396/04/16
کاهش هزینه ترجمه در همه تخصص ها و کیفیت ها

کاهش 10 درصدی هزینه های ترجمه در همه تخصص ها و کیفیت ها به نفع کاربران بترجم

17:01 1396/04/16
پیشاپیش عید فطر مبارک باد

عید واقعی آن روزی است که در آن معصیت خدا نکنیم

10:35 1396/04/04
ترجمه فارسی به انگلیسی

در این نوع ترجمه مترجم می بایست دقت لازم را مبذول دارد تا بتواند ترجمه کاملی ارائه داده و عمق مطلب را انتقال دهد.

18:13 1396/04/03
ترجمه تخصصی آنلاین اهمیت تغییر در ترجمه

اهمیت تغییر در ترجمه از کجا می آید ؟ قرض گرفتن در ترجمه به چه معنای میباشد. ؟

20:13 1396/03/31